TIP, teknoloji dünyasındaki hızlı gelişmelerden yararlanan alanlardan biridir. Tanı ve tedavi teknolojilerinde ulaşılan gelişmenin boyutları baş döndürücü bir hıza ulaşmaktadır.

Dr. Hakkı Serhat TULAY
Radyoloji uzmanı

TIP , teknoloji dünyasındaki hızlı gelişmelerden yararlanan alanlardan biridir. Tanı ve tedavi teknolojilerinde ulaşılan gelişmenin boyutları baş döndürücü bir hıza ulaşmaktadır. Daha ucuz, riski az, uygulaması ve hastalar tarafından kabul edilmesi daha kolay teknolojilerden en çok da kardiyoloji bilimi istifade etmektedir. Kalp damar hastalıklarının tanı ve tedavisinde her yıl yeni ve yararlı teknolojiler devreye girmekte olup `Compüterize Tomografi` (CT ) kullanılarak yapılan koroner anjiyografi bunlardan birisidir.

Kalp damar hastalıklarına bağlı ölümler günümüzde birinci sırada yer almaktadır. Kalp damar hastalıklarından korunma ve erken teşhis büyük önem taşmaktadır.

Kalp hareketli bir organ olduğu için başarı ile görüntülemek her zaman mümkün olmaz. Ancak günümüzde geliştirilen hızlı  64 dektörlü multislice tomografi cihazı sayesinde kalp gibi hareketli bir organ çok kısa bir sürede taranabilmekte, bu işlem ise yüksek görüntü kalitesi ve her düzlemde görüntü alınabilmesi ile gerçekleşmektedir.

Koroner kalp hastalığı, kalbin besleyici damarlarında kalsiyum (Ca) birikimine bağlı daralma sonucu damar sertliği ile başlar. Gerekli tedavinin yapılması ya da önlemlerin alınması amacıyla damar sertliği oluşumunu daha başlangıç halinde göstermek önem taşımaktadır.

Bunun için multislice tomografi ile damar sertliğine bağlı daralma sonucu gelişen koroner kalp hastalığı riskini göstermek amacıyla tarama olarak Ca skorlama yapılmakta, beş saniye gibi kısa bir sürede alınan görüntülerde kalbin besleyici ana damarlarındaki Ca birikimleri ölçülerek koroner damar Ca seviyesi belirlenebilmektedir. Bu sonuca göre takip eden 2 - 5 yıl içinde koroner kalp hastalığı açısından aynı cins ve yaş grubu ile karşılaştırıldığında düşük, orta ve yüksek düzeyde olmak üzere risk derecelendirilmektedir.

Multislice tomografi ile ayrıca tanısal amaçlı anjiyografi yapılması yani ana koroner damarların görüntülenmesi mümkündür. Kasık atardamarına bir girişim yapmadan ve damar yolu ile koroner damarlara kadar uzanan bir katater kullanılmadan (yani klasik girişimsel anjiyo işlemi yapılmadan) uygulanan sorunsuz, ağrısız ve ucuz bu yöntem ile ana koroner damarlarda varolan tıkanıklıkların, darlıkların varsa aterosklerotik plakların saptanması ve bu nedenle oluşan koroner kalp hastalığı mevcudiyetinin araştırması yapılır.

Çekimde koroner damarların görüntülenmesi için çekim öncesi hazırlık aşamasında hastanın kalp hızını kontrolü açısından birkaç saat öncesinden başlamak üzere kalp hızını arttıran içecek ve yiyeceklerden (örneğin kahve gibi kafein içeren içecekler…) uzak durulması gerekmektedir. Buna rağmen hastanın kalp hızı istenen düzeyde bulunmazsa ilaç tedavisi ile ya IV (yani toplardamardan) ya da oral (ağız) yoldan kalp hızı düzenlenir.

Daha sonra, kol toplardamarından ince bir iğne yardımı ile BT kontrast madde verilerek, 5-7 saniye gibi kısa bir sürede MDBT incelemesi yapılır.

Bu incelemeden kimler öncelikle yarar görebilir?

- Koroner kalp hastalığı ile uyumlu semptomları (şikâyetleri ve bulguları) bulunmayıp ama koroner kalp hastalığı yönünden yüksek risk taşıyan 45 yaş altı kişiler

- Koroner kalp hastalığı ile uyumlu semptomları bulunan koroner kalp hastalığı açısından düşük riskler taşıyan 45 yaş üstü kişiler

Bu inceleme yönteminin hangi hastalarda ve hangi durumlarda istenmesi uygundur?

- Öncelikle stent veya anjiyoplasti ihtiyacı öngörülmeyenlerde

- Atipik göğüs ağrısı bulunan hastalarda

- Şüpheli stres test sonuçları bulunan hastalarda

- Cerrahi ameliyat öncesi koroner damarların değerlendirilmesi amacıyla

- Stent uygulanmış hastalarda stentlerin yerini veya açık olup olmadığının değerlendirilmesi ve ayrıca açık kalp ameliyatlarında uygulanmış by-pass greftlerin de açık olup olmadığının değerlendirilmesi amacıyla

- Yetişkinlerde bulunan doğuştan kalp hastalığının değerlendirilmesi amacıyla multislice tomografi ile koroner anjiografi yapılır.

Klasik koroner anjiyografi uygulanan hastaların yüzde 20-25 kadarında koroner arterlerin normal bulunduğunu gösteriyor. Aynı bilimsel veriler girişimsel anjiyografi uygulanan hastaların yüzde 70`inde herhangi bir girişimsel tedavinin (stend tatbiki veya By -pass cerrahisi) gerekmediğini gösteriyor. Bu veriler koroner anjiyografinin bazen gereksiz yere uygulanabildiğinin kanıtları olabilir. Yeni yöntem `CT koroner anjiyografi ` ile klasik girişimsel anjiyografiyi karşılaştıran bilimsel çalışmalar var ve sonuçlar biribiri ile yüksek oranda uyumludur. Yeni yöntem MDBT koroner anjiyografi ile klasik girişimsel anjiyoyu karşılaştıran bilimsel çalışmalar var ve sonuçları özelikle ana koroner damarlarda yüksek oranda uyumlu. Bu bulgular MDBT anjiyografi ile koroner hastalığı yoktur tanısının % 99 ve vardır tanısının % 87 güvenirlik taşıdığı göstermektedir.

Bütün bu veriler hastalar ve doktorlar için daha az zahmetli bir tanı yöntemi olan CT koroner anjiyografinin kalp damar hastalıklarının tanısında güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Dr. Hakkı Serhat TULAY

        Radyoloji Uzmanı